شيربرنج از جمله غذاهايي است كه در آن از شير استفاده مي‌شود و مصرف آن همراه شيره خرما يا توت در وعده افطار خالي از لطف نيست.

متأسفانه امروزه كم‌توجهي برخي خانواده‌ها به اين غذاي ارزشمند منجر به آن شده كه طبع نسل جوان كمتر با آن آشنايي داشته و گاهي طعم آن را نمي‌پسندد ولي در گذشته خانواده‌ها مقداري از شير مصرفي خود را به تهيه اين غذا اختصاص مي‌دادند و سفره ‌افطار آنها خالي از اين غذا نبود.

ارزش غذايي شيربرنج

شيربرنج غذايي سبك، سهل‌الهضم، رقيق و مغذي است و افزون بر مغذي بودن فاقد هر گونه مواد مضري مانند شكر و روغن است. معمولا بهترين زمان براي مصرف شيربرنج فاصله زماني ميان افطار تا شام است. اين غذا همان طور كه از نامش پيداست از مخلوط شير و دانه‌هاي برنج تهيه مي‌شود.

برنج از نظر تغذيه‌اي منبع خوبي از كربوهيدرات‌هاي پيچيده است، سديم و كلسترول ندارد و ميزان چربي آن خيلي ناچيز بوده و پروتئين آن ايجاد حساسيت نمي‌كند بنابراين مبتلايان به بيماري سلياك كه نوع آلرژي به پروتئين گندم دارند، مي‌توانند براحتي از اين غذا استفاده كنند.

مهم‌ترين ويژگي اين غذا آن است كه كربوهيدرات‌هاي پيچيده برنج در روده هضم و جذب آهسته‌تري نسبت به كربوهيدرات‌هاي ساده مانند شكر دارند در نتيجه اين غذا به دليل جلوگيري از تحريك سريع‌ ترشح انسولين از افت شديد قند خون كه موجب بروز سردرد، سرگيجه، گرسنگي و عوارض عصبي در فرد روزه‌دار مي‌شود ممانعت مي‌كند.نكتة ديگر آن كه با افزودن برنج به شير از نفخ و مشكلات ناشي از هضم شير كاسته شده و عدم توانايي در هضم لاكتوز شير تعديل مي‌شود. همچنين ارزش پروتئيني شيربرنج به دليل تلفيق پروتئين حيواني شير با پروتئين گياهي برنج بسيار بالا و حائز اهميت است.

توصيه‌ها

هر ليوان شير حاوي 110 كالري و هر نيم ليوان برنج سفيد حاوي 103 كالري است و در هر 100 گرم برنج پخته 25 تا 32‌گرم كربوهيدرات و 0.3گرم فيبر نهفته است. معمولا هنگام آسياب و سفيد كردن برنج به مقدار بسيار زيادي از ويتامين‌هاي B1، B3، B6 و درصدي از منگنز، فسفر، آهن و تقريبا تمامي فيبرهاي نامحلول برنج از بين مي‌رود.

براي تهيه اين غذا از شير كم‌چرب استفاده كنيد. غذاهاي چرب براي هضم باعث فشار مضاعفي بر روي قلب و دستگاه گوارش مي‌شوند.براي روزه‌داران نوجوان و جوان كه نياز به كالري بيشتري دارند، بهتر است كه اين غذا به مقدار متعادل به همراه شيره ميوه‌جات و عسل استفاده شود.

از آنجا كه در تهيه اين غذا از شير استفاده مي‌شود، بهتر است براي هر وعده مقدار معيني آماده و به طور كامل آن را مصرف كنيد.براي تزيين روي شيربرنج از دارچين استفاده كنيد. دارچين تقويت‌كنندة دستگاه گوارش بوده، براي رفع سوءهاضمه و نفخ ناشي از شير مفيد است. استفاده از هل نيز در اين غذا مي‌تواند از سوزش و ترش كردن معده بكاهد.

متخصصان تغذيه براي استفاده كامل از فوايد خرما توصيه مي‌كنند كه از خوردن خرماهايي كه به آنها مواد ديگري از‌جمله شكلات اضافه شده است پرهيز شود.

به گزارش فارس ، پژوهش‌هاي جديد فوايد قرار دادن خرما در برنامه غذايي روزانه را تاييد مي‌كنند. اصولا مصرف يك‌رژيم غذايي مناسب كه شامل انواع ميوه و سبزي باشد، به‌عنوان راهي براي كاهش خطر ابتلا به بيماري‌هايي نظير سرطان شناخته شده و مصرف خرما، روش شناخته‌شده‌اي براي درمان سرطان و ساير بيماري‌هاي عفوني است.خرما مي‌تواند با مهار راديكال‌هاي آزاد، از تخريب مولكولي ناشي از اين راديكال‌ها جلوگيري كند.

به نظر مي‌رسد علت ابتلاي بسيار كم ساكنان شبه جزيره عربستان در زمان‌هاي قبل به بيماري‌هايي نظير تصلب شرائين، مرض قند و سرطان كه تصور مي‌شود ناشي از راديكال‌هاي آزاد هستند، مصرف فراوان خرما باشد.تركيبات موجود در خرما، قادر به نابودي كامل راديكال‌هاي سوپراكسيدانت هستند.

اين عناصر كه اصلي‌ترين راديكال‌هاي آزاد در بيشتر سيستم‌هاي زيستي به شمار مي‌روند، مي‌توانند در بدن به گونه‌هاي فعالي، نظير راديكال هيدروكسيل، پروكسيل و الكوكسيل تبديل شوند. شيره خرما حتي راديكال‌هاي هيدروكسيل را نيز نابود مي‌كند.

اين روزها وقتي براي خريد نان به نانوايي فانتزي مراجعه مي‌كنيم با انواع مختلف نان‌ها مانند نان جو، نان چاودار، نان سويا، نان ذرت و... روبه‌رو مي‌شويم. گاهي نيز در انتخاب نوع نان‌ها سر در گم مي‌مانيم كه كدام‌يك بهتر و مغذي‌تر هستند و آيا اين نان‌ها نسبت به يكديگر برتري دارند؟

نان گندم سبوس‌دار

اين نان از آرد گندم با مقادير زياد سبوس و به وسيله مخمر توليد مي‌شود. در نتيجه اين وضعيت، املاح و ويتامين‌هاي مغذي موجود در گندم آزاد شده و نان غني مي‌شود. به همين دليل، مصرف 2 تا 3 لقمه نان سبوس‌دار در روز مي‌‌تواند خطر ابتلا به سكته مغزي را 40‌درصد كاهش دهد. البته نوعي نان گندم تحت عنوان نان گندم غني شده نيز در نانوايي‌ فانتزي ديده مي‌شود. نظر به اين كه اغلب آردها در جريان آسياب سبوس‌گيري مي‌شوند، بنابراين نان تهيه شده فاقد سبوس، املاح معدني، ويتامين و مواد مغذي مورد نياز بدن است.

از اين‌رو با افزودن آرد سويا، پودر آب پنير، پودر شير و... به خمير، نان را غني‌سازي مي‌كنند تا فقر غذايي نان جبران شده و از بروز عوارض ناشي از سوءتغذيه جلوگيري شود.

نان جو

سبوس موجود در جو 2 برابر نان گندم است. در هر 100گرم آن حدود 4 گرم فيبر وجود دارد.هر فرد ديابتي روزانه 20 تا 30 گرم فيبر نياز دارد كه بخشي از آن را مي‌توان با نان جو و بقيه را با مصرف حبوبات و سبزيجات جبران كرد.

از مهم‌ترين خواص نان جو مي‌توان به تنظيم فعاليت دستگاه گوارش و گردش خون، پاكسازي ديواره‌هاي روده و معده، تقويت حافظه و قواي جسمي و جنسي و همچنين تحريك عمليات انسولين‌سازي در بدن و كاهش قند و چربي خون اشاره كرد.اين نان به دليل غني بودن از ويتامين‌هاي B به آرامش اعصاب كمك كرده و به دليل فيبر زياد مي‌تواند مقدار زيادي آب را به خود جذب كند. نان جو همچنين به دليل كربوهيدرات‌هاي پيچيده مي‌تواند از بروز گرسنگي در ساعات روزه‌داري پيشگيري كند. بنابراين مصرف اين نان در زمان سحر توصيه مي‌شود.

نان چاودار

چاودار از نظر اهميت بعد از گندم قرار گرفته و نان آن در آلمان مصرف زيادي دارد. نپتوزان‌هاي موجود در چاودار بيش از ساير غلات است، به همين دليل در رژيم لاغري از آن استفاده مي‌شود و به دليل فعاليت ژلاتيني مي‌تواند در معده متورم شده و موجب احساس سيري شود. البته به دليل آن كه تجزيه كربوهيدرات‌هاي چاودار آهسته‌تر صورت مي‌گيرد، قند خون نيز به كندي بالا رفته و به اين وسيله اشتها را كنترل مي‌‌كند. از اين رو مصرف آن براي افراد ديابتي، روزه‌داران و ورزشكاران بيشتر توصيه مي‌شود. آلبومين‌ها و گلوبين‌هاي موجود در چاودار بيش از آرد گندم است و اين نان مي‌تواند كم‌خوني را رفع، توليد انسولين را تحريك و دردهاي مفصلي را تسكين دهد.

نان سويا

نان سويا از تلفيق آرد سويا با آرد گندم تهيه مي‌شود. آرد سويا بيشترين سازگاري را با‌ آرد گندم دارد و منبع بي‌نظيري براي تامين پروتئين و ويتامين‌هاي E و B است. ايزوفلاون‌هاي موجود در اين نان از رشد و تكثير تومورهاي سرطان‌زا در بدن جلوگيري كرده و استروژن گياهي آن مانع ريزش مو مي‌شود. همچنين اين نان در كنترل بيماري‌هاي گوارشي، قلبي ـ عروقي، پوكي استخوان و ناراحتي‌هاي مفاصل بسيار سودمند است.

نان ذرت

اين نان از آرد ذرت تهيه شده و براي كساني كه نسبت به مصرف نان‌هاي ديگر حساسيت دارند يا به نوعي از گرفتگي شديد روده، يبوست مزمن،‌ بيماري MS و نيز بيماري روده‌اي سلياك رنج مي‌برند سودمند است.

توجه

هنگام خريد انواع نان غلات، آنهايي را كه داراي بسته‌بندي بهداشتي هستند انتخاب و حتما به تاريخ توليد و انقضا و مجوز بهداشتي آن توجه كنيد.

فاخره بهبهاني 
جام‌‌جم

درياچه اروميه به عنوان بيستمين درياچه بزرگ جهان يكي از مهم‌ترين و باارزش‌ترين اكوسيستم‌هاي آبي و بزرگ‌ترين درياچه داخلي ايران به شمار مي‌آيد.

 جديدترين آمارها نشان مي‌دهد 250 هزار هكتار از اين درياچه كه از سال 1354 در فهرست كنوانسيون حفاظت از تالاب‌ها (رامسر) ثبت شده است، به شوره‌زار تبديل شده، سطح تراز آبي آن نيز به پايين‌ترين حد ممكن طي چند دهه قبل رسيده و شوري آن نيز با گذشتن از حد فوق اشباع به 340 گرم بر ليتر رسيده است كه همين امر موجب شده آرتميا به عنوان مهم‌ترين موجود اين درياچه در آستانه نابودي كامل قرار گيرد. تمامي اين مسائل حاكي از مرگ تدريجي و البته دردناك اين درياچه بزرگ ايران و بروز يك فاجعه زيست‌محيطي در اين منطقه است در حالي كه به گفته كارشناسان پيش‌بيني مي‌شود سطح آب درياچه اروميه تا 2 ماه آينده از حداقل تراز سال گذشته نيز پايين‌تر بيايد!

مديركل محيط زيست آذربايجان غربي كه مديريت پارك ملي درياچه اروميه را نيز بر عهده دارد مي‌گويد: شوري درياچه به حد فوق اشباع رسيده و هم‌اكنون 340 گرم بر ليتر شده است. از سوي ديگر 250 هزار هكتار از اراضي درياچه به شوره‌زار تبديل شده است.

مديركل محيط زيست آذربايجان غربي مهم‌ترين مشكل درياچه اروميه را كاهش نزولات آسماني، استفاده بي‌رويه از آب‌هاي زيرزميني و ورودي صفر آب از رودخانه‌هاي حوضه آبخيز درياچه اروميه عنوان كرد و گفت: كاهش نزولات آسماني موجب افزايش فشار بر آب‌هاي زيرزميني شده و همين امر موجب شده با تخليه آب‌هاي زيرزميني، آب شور جايگزين آن شود. وي با اشاره به اين كه هم‌اكنون 21 رودخانه با 39 مسيل وارد درياچه اروميه مي‌شوند، گفت: در حال حاضر بر روي تمامي اين رودخانه‌هاي منتهي به اين درياچه يا سد احداث شده يا در دست احداث است. مديركل محيط زيست آذربايجان غربي تاكيد كرد: يكي از مشكلات عمده بهره‌برداري از سدهاي احداث شده بر درياچه اروميه است كه پيش‌بيني مي‌شود 4 ميليارد مترمكعب آب از اين سدها براي كشاورزي و ساير مصارف طي سال‌هاي آينده بهره‌برداري شود كه اين امر فشار مضاعفي را بر درياچه اروميه وارد مي‌كند. در حالي كه كارشناسان وضعيت بسيار وخيمي را براي اين درياچه پيش‌بيني مي‌كنند به نظر مي‌رسد باز هم انتظار براي نجات اين درياچه بايد منتهي به تصميم دولتمردان باشد، در حالي كه شايد ديگر براي نجات نفس‌هاي حيات اين درياچه كه به شماره افتاده است ديگر فرصتي نباشد.

حميده سادات هاشمي / جام‌جم

بعضي از حرف‌ها هست كه مستقل از اين‌كه چه مي‌گويد بايد ديد از دهان چه كسي بيرون مي‌آيد.

شايد همه ما درباره موجودات فضايي بارها شنيده باشيم يا در بحث‌هاي مختلف فكر كرده باشيم كه اگر زماني ما با موجودات هوشمندي برخورد كنيم چه اتفاقي خواهد افتاد اما وقتي فردي مانند استفان هاوكينگ كه اين روزها به نمادي براي علم مدرن تبديل شده است درباره اين موضوع هشدار مي‌دهد حداقل حسنش اين است كه افراد به فكر فرو مي‌روند و درباره اين موضوع بيشتر فكر مي‌كنند و براي مدتي چنين موضوعي از حاشيه به متن بحث‌هاي رسانه‌اي و مردمي كشيده مي‌شود.

خوشبختانه فردي مانند استفان هاوكينگ به جايي رسيده است كه ترسي از بيان ايد‌ه‌هايش هرچقدر هم كه دور از ذهن باشد، ندارد. او اخيرا در مجموعه مستندي ظاهر شده و هر بار درباره داستان مهمي بحث مي‌كند.

او همچنين در سخنراني‌هاي ترويجي متعددش درباره موضوعات مختلف پيش روي بشر هشدارهايي ارائه مي‌كند كه بحثي را در جامعه باعث مي‌شود.

يكي از جديدترين بحث‌هاي او در اين باره بود كه انسان اگر مي‌خواهد از خطر انقراض جان سالم به در ببرد چاره‌اي جز ترك سياره مادري ندارد. آيا اين هشداري فانتزي است؟ يا واقعيتي در آن نهفته است؟ چه چيزي باعث شده اين دانشمند نتيجه بگيرد كه ماندن روي زمين به معني انقراض بشر خواهد بود. موارد زير شايد برخي از اين دلايل و همچنين مقاصد احتمالي انسان در سفر به دشت ستاره‌ها باشد.

سياره زمين يكي از سياره‌هاي سنگي در اطراف ستاره‌اي معمولي و ميانسال است. حدود 5 ميليارد سال از عمر خورشيد مي‌گذرد و همين مقدار هم از عمر آن باقي‌مانده است البته مدت‌ها پيش از آن كه عمر ستاره مادر ما به پايان برسد، مجموعه رويدادهايي در قلب خورشيد آغاز مي‌شود كه نتيجه آن نابودي حيات روي زمين خواهد بود.

ستاره‌اي مانند خورشيد در اواخر عمر خود و زماني كه منابع سوخت هيدروژني‌اش به پايان برسد شروع به انبساط مي‌كند و شعاع خود را تا نزديكي‌هاي زمين افزايش مي‌دهد.

تابش دريافتي از اين ستاره در آن هنگام به حدي است كه هيچ نوع از حياتي كه ما مي‌شناسيم قادر به مقاومت در برابر آن نيست و به اين ترتيب پيش از آن كه خورشيد براي هميشه خاموش شود، بساط حيات از روي زمين برچيده خواهد شد.

اما آيا صحبت هاوكينگ اشاره به اين موضوع دارد؟ آيا او از هم اكنون درباره 4 ميليارد سال ديگر هشدار مي‌دهد؟ به نظر مي‌رسد او دلايل ديگري براي نگراني در اختيار دارد البته اگر همين يك مورد هم باشد واقعا از هم اكنون بايد به آن فكر كنيم. اگر زمين و حيات طي 4 ميليارد سال آينده دوام بياورند و اگر انسان بتواند به هر طريقي از خطراتي كه پيش پاي او قرار دارد جان سالم به در ببرد و به آن دوران برسد در آن هنگام بايد آخرين خداحافظي را با سياره مادري‌اش انجام دهد.

اين بدان معني است كه بايد همه نژاد بشر را نه‌تنها از زمين بلكه شايد از منظومه شمسي به جايي منتقل كرد كه سياره‌اي مناسب براي ادامه حيات وجود داشته باشد. اين چشم‌انداز روياگون باعث مي‌شود از هم اكنون به فكر بيفتيم، اما تا پيش از آن زمان، نگراني‌هاي بسياري وجود دارد به طوري كه برخي حتي اعلام مي‌كنند دوام آوردن بيش از يك قرن انسان روي زمين خود چالش بزرگي خواهد بود.

يكي از مصيبت‌هايي كه در كوتاه‌مدت پيش روي ماست نبردها و رقابت‌هاي نظامي است. سياره ما اكنون انبوهي از سلاح‌هاي عجيب و غريب را درون خود انبار كرده و تبديل به بشكه‌اي شده است كه يك جرقه مي‌تواند آن را تا مرز نابودي پيش ببرد. متاسفانه اراده‌اي براي تغيير اين وضع وجود ندارد و كشورهايي كه روي يك سياره زندگي مي‌كنند بيشتر از آن كه به زمين مشتركي نگاه كنند كه روي آن قرار دارند به اختلاف‌هايشان نگاه مي‌كنند. هر بار كه سلاحي فعال مي‌شود فقط نيروهاي مقابل هم نيستند كه آسيب مي‌بينند بلكه طبيعت نيز قرباني مي‌شود.

از سوي ديگر انسان به دلايل مختلف در حال خالي كردن زمين از انباشته‌هاي چندين ميليون ساله خود است. به نفت نگاه كنيد. حاصل ميليون‌ها سال فعاليت زيستي در زمين به مايعي تبديل شده است كه براي سوخت مناسب است، اما تمام ذخيره‌هاي چند ميليون ساله در عرض تنها چند صد سال مصرف مي‌شوند. بزودي ذخاير نفتي جهان به انتها خواهد رسيد و اين در حالي است كه هر روزي كه مي‌گذرد ما نياز بيشتري به اين ماده و مشتقات آن پيدا مي‌كنيم و هرچقدر هم كه آنها را بيشتر مصرف مي‌كنيم آسيب بيشتري به محيط زيست خود وارد مي‌كنيم.

گازهاي گلخانه‌هاي حاصل از سوخت‌هاي فسيلي به طور جدي در حال نابود كردن سياره ماست و با افزايش دماي ميانگين سياره زمين باعث شده تغييرات اقليمي وسيعي آغاز شود. تغييراتي كه انسان و بسياري از موجودات زنده را در خطر قرار مي‌دهد. ادامه چنين روندي البته منجر به نابودي حيات روي زمين نخواهد شد.

حيات به شكل‌هاي ديگري بروز خواهد كرد و ادامه مي‌يابد اما بعيد است در بين حيات دوام يافته نشاني از انسان بتوان پيدا كرد.

در همين حال جمعيت سياره ما به گونه‌اي شگفت در حال رشد است. براي هزاره‌ها جمعيت زمين روند ثابت و معقولي داشته است و جمعيت آنقدر زياد نبود كه انسان به منابع سياره فشار بياورد، اما صنعتي شدن، شهرنشيني، رفاه بيشتر، افزايش سطح بهداشت و همه و همه باعث شد تا جمعيت زمين شاهد انفجاري كم نظير باشد. تنها در طول يك قرن جمعيت سياره ما به بيش از 2 برابر رسيده و شيب منحني افزايش جمعيت جهان بسيار تند است. اين افراد جديد نياز به منابع، غذا، هوا، انرژي و مكاني براي زيستن دارند و متاسفانه امكانات زمين محدود است.

فكر كردن به چنين مسائلي باعث مي‌شود تا فكر كنيم ايده هشدارآميز هاوكينگ ايده‌اي درست و منطقي است. ايده‌اي كه بايد از اكنون به آن فكر كرد و گرنه بسيار دير خواهد شد.

اما انسان اگر بخواهد توصيه هاوكينگ را براي سفر از زمين جدي بگيرد كجا بايد برود؟ به نظر مي‌رسد چند مرحله اصلي پيش روي انسان باشد. يكي از نخستين اهداف مي‌تواند ماه و سيارك‌ها باشد. ماه نزديك‌ترين و آشناترين جرم سماوي به ماست. محلي است كه ما مي‌توانيم در آن پايگاه‌هاي كوچك و نخستين كلوني‌ها و شهرنشين‌هاي خارج از زمين خود را به وجود بياوريم. اين نخستين تمريني خواهد بود كه انسان درباره حضور در فضا انجام مي‌دهد.

همچنين امكان استفاده از برخي منابع و معادن اين قمر زمين نيز وجود دارد. هدف ديگر دم دست، سيارك‌هايي هستند كه منابع معدني بي شمار و حتي منابع آب را مي‌توان در آنها پيدا كرد. اما در نهايت بايد به فكر ايجاد شهرك‌هايي در فراسوي زمين بود. كلوني‌هاي مهاجرنشيني كه بتوانند منابع مورد نياز را جمع‌آوري كنند. شايد مريخ و اقمار مشتري گزينه‌هاي مناسبي باشند.

گام آخر توسعه پيشران‌هايي خواهد بود كه انسان را به فراسوي مرزهاي منظومه شمسي ببرد. شايد سياره تازه بتواند تمدني تازه را در آنجا آغاز كند.

اما همه اينها تنها زماني اتفاق خواهد افتاد كه انسان در ابتدا عزم نجات خود را داشته باشد. باور كند كه بايد سياره خود را حفظ كند و اين‌كه به عنوان يك گونه زنده در خطر جدي قرار دارد. در آن هنگام مي‌تواند سرمايه‌هاي خود را به جاي آن كه صرف نابودي زمين كند در راه توسعه و نجات و تامين امنيت و سفر به مرزهايي در فراسوي زمين صرف كند.

پوريا ناظمي 
گروه دانش